Tveir risar á vítum: var þetta tilviljun eða ný regla á HM 2026?

Ég ætla að byrja á játningu: þegar ég settist niður að fylgjast með fyrstu 32-liða úrslitunum bjóst ég við því að stórliðin myndu valta yfir andstæðinga sína eins og vanalega. Þegar upp var staðið sátu tvö fjórfaldir heimsmeistarar — Þýskaland — og einn af sterkustu hópum mótsins — Holland — heima, bæði slegin út á vítaspyrnukeppni sömu nóttina. Fyrir okkur sem horfum á HM 2026 úr fjarlægð, án íslensks liðs á vellinum, er spurningin sem situr eftir eftir 29. og 30. júní ekki „hver vann?" heldur eitthvað mun áhugaverðara: eru þessi risaföll tilviljun eða merki um að 48-liða mótið sé einfaldlega annað dýr en það sem við þekktum?

Rökin fyrir því að þetta sé ný regla: mótið er orðið miskunnarlaust

Byrjum á stóru sögunum. Paragvæ felldi Þýskaland eftir 1:1 jafntefli og 4:3 sigur í vítaspyrnukeppni. Kai Havertz kom Þjóðverjum yfir á 52. mínútu, en Paragvæ jafnaði undir lok fyrri hálfleiks og hélt svo taugarnar í vítakeppninni, þar sem José Canale skoraði úrslitaspyrnuna og markvörðurinn Gill varði tvær. Fjórfaldir heimsmeistarar — úr keppni meðal fyrstu liða. Á sama tíma sló Marokkó út Holland, líka 1:1 og svo 3:2 á vítum: Cody Gakpo kom Hollandi yfir á 72. mínútu, Ismaël Diop jafnaði á 91. mínútu og í keppninni varði Bounou spyrnu Summerville áður en Saïbari negldi úrslitaspyrnunni.

Tvö efstu liðin úr sínum riðlum, tvö nöfn sem hefðu átt að valta áfram, bæði úr leik á einni nóttu. Og þetta er ekki einangrað: fyrr í keppninni höfum við séð Grænhöfðaeyjar og Paragvæ storka stærri liðum. HM 2026 er fyrsta mótið með 48 liðum, fleiri leikjum, meira álagi og lengri leið á toppinn — og hver einasti útsláttarleikur er nú ein spyrna frá endalokum. Þegar leikir enda jafnir fer allt í eina vítakeppni þar sem nafnið á treyjunni skiptir engu.

Rökin á móti: naumu úrslitin sýna að risarnir eru enn risar

En áður en við afskrifum stóru nöfnin, skoðum hina hliðina. Hvorugt fallið var í raun stórtap — bæði enduðu 1:1 og réðust í vítakeppni, þar sem tilviljunin er stærsti leikmaðurinn á vellinum. Þýskaland og Holland töpuðu ekki fótboltalega; þau töpuðu hlutkesti í hástökksformi. Ein spyrna hér eða þar og við værum að tala um allt annað mót.

Og lítum á toppinn: Brasilía slapp áfram gegn Japan með marki Gabriel Martinelli á sjöttu mínútu uppbótartímans (90.+6), eftir að Casemiro hafði jafnað á 56. mínútu og Sano komið Japan yfir á 29. Það var taugatrekkjandi, en Brasilía fann leiðina — eins og stórlið gera. Stuðlar á Frakkland sem heimsmeistara styttust meira að segja í kjölfar úrslitanna, úr um 4.50 niður í 3.50, einmitt vegna þess að brotthvarf Þýskalands hreinsaði burt hindrun úr þeirra hluta stigans (stuðlar frá 30. júní 2026). Markaðurinn er ekki að spá endalokum stórveldanna — hann er að þrengja að þeim sem eftir standa.

Goðsögn og raunveruleiki

Norrænt sjónarhorn: Noregur heldur ævintýrinu gangandi

Fyrir okkur Íslendinga var gleðilegasta fréttin norræn. Noregur vann Fílabeinsströndina 2:1: Antonio Nusa kom liðinu yfir á 39. mínútu, Amad Diallo jafnaði fyrir Fílabeinsströndina á 74., en svo steig Erling Haaland fram á 86. mínútu og skoraði sigurmarkið — hans fimmta mark á mótinu. Þar með er Noregur kominn í 16-liða úrslit, þar sem bíður ekkert minna en Brasilía.

Ég neita því ekki að ég held með frændunum. Ísland komst ekki á HM 2026, og á meðan svo er finnum við okkur norrænan fulltrúa til að fylgja — og Noregur með Haaland fremstan í flokki er eins skemmtilegur staðgengill og hugsast getur. Hvort sú von er raunhæf gegn Brasilíu er önnur saga, sem ég rýni sérstaklega í umfjöllun um leið Noregs í 16-liða úrslitum.

Niðurstaða: ný regla, en risarnir eru ekki dauðir

Þegar ég vef þetta allt saman er svarið mitt á milli. Já, 48-liða HM er miskunnarlausara en fyrri mót: fleiri leikir, meira álag, og útsláttarkeppni þar sem hver jafntefli endar í vítalottói sem jafnar leikinn milli stórra og smárra. Í þeim skilningi er brotthvarf Þýskalands og Hollands ekki tilviljun heldur eðlilegt einkenni á móti sem er hannað til að framleiða óvæntar sögur. En nei, stóru nöfnin eru ekki fallin: Brasilía slapp áfram, Frakkland styttist í efsta sæti veðmálamarkaðarins, og efsti hluti stigans er enn fullur af kunnuglegum andlitum.

Fyrir veðmálamanninn er lærdómurinn skýr: í útsláttarkeppni HM 2026 borgar sig ekki að leggja allt undir á „örugga“ risann á smánarstuðli — því ein jöfn nótt og ein vítakeppni getur fellt hvern sem er. Viltu sjá hvernig stiginn lítur út eftir þessa nótt? Ég fer yfir 16-liða úrslitin sem eru að mótast og hvort Frakkland sé orðið of stuttur favoriti. Dýpri spár má lesa í spám HM 2026, og verðmæti milli bóka má bera saman í umfjöllun um bestu stuðlana. Hjá WinRolla og Boomerang Bet.com fást útsláttarstuðlar í íslenskum krónum (ISK) — en spilaðu alltaf af ábyrgð.